Quy định lắp đặt camera cây xăng: Có bắt buộc không và Tiêu chuẩn mới nhất

Khi xây dựng hoặc cải tạo cửa hàng xăng dầu, camera thường được đưa vào phương án an ninh để giám sát cột bơm, lối ra vào, khu vực nhập nhiên liệu và tài sản trong cửa hàng. Tuy nhiên, quy định lắp camera cây xăng cần được phân biệt với các yêu cầu bắt buộc về thiết kế, điện và phòng cháy chữa cháy. Vì vậy, trước khi đầu tư hệ thống, chủ cửa hàng cần xác định rõ đâu là nghĩa vụ pháp lý, đâu là yêu cầu kỹ thuật và đâu là giải pháp quản lý nên triển khai.

Cây xăng có bắt buộc lắp camera không?

Hiện chưa có quy định lắp camera cây xăng chung yêu cầu mọi cửa hàng xăng dầu bắt buộc phải lắp camera giám sát. Theo QCVN 01:2020/BCT và QCVN 07-6:2023/BXD quy định nhiều yêu cầu bắt buộc về thiết kế, an toàn và PCCC nhưng không đặt ra nghĩa vụ chung về camera cho cửa hàng xăng dầu.

Tuy nhiên, việc lắp camera trên thực tế mang lại nhiều lợi ích và có thể được yêu cầu gián tiếp hoặc chủ động thực hiện bởi các lý do sau:

• Quản lý nội bộ và an ninh: Chủ các cửa hàng tự trang bị hệ thống camera giám sát để quản lý nhân viên, chống thất thoát, gian lận và bảo vệ tài sản 24/24.
• Yêu cầu đặc thù phòng cháy chữa cháy hoặc địa phương: Một số cơ quan quản lý tại địa phương hoặc lực lượng phòng cháy chữa cháy có thể khuyến cáo hoặc yêu cầu bố trí thiết bị giám sát an ninh tại các khu vực nhạy cảm, dễ xảy ra cháy nổ (lưu ý khu vực này cần dùng loại camera chống cháy nổ chuyên dụng).
• Lưu ý với xe chở xăng dầu: Mặc dù trạm xăng không bắt buộc, nhưng xe bồn chuyên dụng vận chuyển xăng dầu lại bắt buộc phải lắp camera giám sát theo quy định đối với xe kinh doanh vận tải hàng hóa nguy hiểm.

Căn cứ pháp lý khi xây dựng và vận hành cửa hàng xăng dầu

Việc xây dựng và vận hành cửa hàng xăng dầu cần tuân thủ đồng thời các quy định về kinh doanh, PCCC và tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan.

Quy định về điều kiện kinh doanh xăng dầu

Điều kiện đối với cửa hàng bán lẻ xăng dầu được quy định tại Điều 24, Điều 25 Nghị định 83/2014/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung. Khi áp dụng, cần đối chiếu Nghị quyết 19/2026/NQ-CP, có hiệu lực từ ngày 29/4/2026, về đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.

Theo Mục V, phần C, Phụ lục II Nghị quyết 19/2026/NQ-CP, cửa hàng phải đáp ứng hai nhóm điều kiện chính:

• Về sở hữu, thuê và chủ thể kinh doanh: Cửa hàng thuộc sở hữu hoặc được thuê từ 5 năm trở lên bởi thương nhân thuộc loại hình được quy định. Thương nhân đề nghị cấp giấy chứng nhận phải đứng tên trên giấy chứng nhận; trường hợp thuê, bên thuê phải đứng tên.
• Về công trình và trang thiết bị: Thiết kế, xây dựng, trang bị phải phù hợp quy chuẩn quốc gia về thiết kế cửa hàng xăng dầu, đồng thời bảo đảm yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường.

Cửa hàng cần được cấp Giấy chứng nhận cửa hàng đủ điều kiện bán lẻ xăng dầu theo thủ tục tương ứng; việc đầu tư thiết bị không thay thế cho thủ tục này.

Quy định về an toàn và phòng cháy chữa cháy

Căn cứ pháp luật cần đối chiếu là Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, đã được sửa đổi, bổ sung, cùng Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Nội dung luật sau sửa đổi được thể hiện trong Văn bản hợp nhất số 58/VBHN-VPQH ngày 23/3/2026.

Theo khoản 1 Điều 23, cơ sở phải có nội quy, phương án chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; trang bị phương tiện, hệ thống theo quy định; tổ chức lực lượng hoặc phân công người thực hiện nhiệm vụ. Đây là những điều kiện cần duy trì trong quá trình hoạt động, không chỉ tại thời điểm hoàn thiện hồ sơ.

Đối với hệ thống điện, khoản 2 Điều 24 yêu cầu thiết bị sử dụng trong môi trường nguy hiểm về cháy, nổ phải là thiết bị chuyên dụng theo pháp luật. Vì vậy, phương án lắp đặt thiết bị điện phải được xem xét theo môi trường sử dụng thực tế, thay vì chỉ lựa chọn theo công năng hoặc giá thành.

Việc trang bị, bố trí phương tiện phòng cháy, chữa cháy còn cần đối chiếu quy chuẩn ban hành kèm Thông tư 103/2025/TT-BCA. Văn bản có quy định về phạm vi áp dụng, trường hợp áp dụng quy chuẩn riêng cho từng loại công trình và chuyển tiếp đối với hồ sơ, công trình đã triển khai trước thời điểm có hiệu lực.

Quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng cho cửa hàng xăng dầu

Cần phân biệt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) với tiêu chuẩn quốc gia (TCVN). Không thể mặc nhiên coi mọi nội dung trong một TCVN là nghĩa vụ bắt buộc đối với tất cả cửa hàng. Theo điểm a, b khoản 2 Điều 10a Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, được bổ sung bởi Luật 70/2025/QH15, tiêu chuẩn quốc gia được áp dụng trên cơ sở tự nguyện; toàn bộ hoặc một phần tiêu chuẩn trở thành bắt buộc khi được viện dẫn trong quy chuẩn kỹ thuật hoặc văn bản quy phạm pháp luật.

Đối với thiết kế cửa hàng xăng dầu và an toàn lắp đặt thiết bị, những tài liệu trọng tâm gồm:

Khi lập danh mục tiêu chuẩn cho dự án, cần ghi đúng số hiệu, năm ban hành và phạm vi được viện dẫn. Không nên chỉ ghi chung “theo TCVN hiện hành”, vì cách ghi này không xác định được yêu cầu kỹ thuật cụ thể cần áp dụng.

TCVN về cửa hàng xăng dầu có quy định trực tiếp về camera không?

Không. TCVN 4530:2011 không có điều khoản trực tiếp bắt buộc cửa hàng xăng dầu phải lắp camera giám sát. Những mục dễ bị diễn giải nhầm có nội dung như sau:

Đối với quy chuẩn bắt buộc, điểm c, d, đ khoản 1 Điều 11 QCVN 01:2020/BCT quy định về dây dẫn, cáp điện, cáp tín hiệu và thiết bị phòng nổ tại vùng Z0, Z1. Khi lựa chọn lắp camera, các yêu cầu này là căn cứ để kiểm tra phương án thiết bị và thi công theo vị trí lắp đặt. Chúng không phải điều khoản yêu cầu phải trang bị camera.

Cũng cần phân biệt camera quan sát với thiết bị truyền tin báo cháy. Điểm c khoản 1 Điều 23 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đề cập thiết bị truyền tin báo cháy kết nối cơ sở dữ liệu theo lộ trình, không phải yêu cầu lắp camera giám sát thông thường.

Yêu cầu bảo đảm an toàn cho thiết bị khi lắp đặt không đồng nghĩa với yêu cầu bắt buộc phải lắp thiết bị đó. Một nhận định như “cửa hàng xăng dầu bắt buộc lắp camera”, hoặc phải lưu hình ảnh trong một thời hạn nhất định, chỉ nên đưa vào nội dung khi xác định được văn bản riêng, điều khoản cụ thể và đối tượng áp dụng.

Tiêu chuẩn camera an ninh cửa hàng xăng dầu cần lưu ý

Nếu pháp luật không bắt buộc chung, chủ đầu tư vẫn có lý do thực tế để triển khai camera. Cửa hàng xăng dầu có nhiều hoạt động cần kiểm soát đồng thời: phương tiện ra vào, giao nhận nhiên liệu, thao tác tại cột bơm, thanh toán và an ninh ngoài giờ. Do đó, thay vì chỉ hỏi “có bắt buộc không”, chủ đầu tư nên xây dựng phương án camera phù hợp với mặt bằng và mức độ rủi ro của từng khu vực.

Camera cần quan sát những khu vực nào?

Một hệ thống camera cho cửa hàng xăng dầu có thể cân nhắc các vị trí:

• Khu vực cột bơm: Giúp quan sát hoạt động bơm nhiên liệu, phương tiện và các tình huống phát sinh tại khu bán hàng.
• Lối ra vào: Có thể ghi nhận phương tiện và hướng di chuyển của khách hàng khi ra vào cửa hàng.
• Khu vực nhập xăng dầu: Đây là khu vực cần kiểm soát chặt trong quá trình xe bồn giao nhiên liệu. Vị trí camera phải được tính toán để không cản trở thao tác và bảo đảm an toàn.
• Khu vực thanh toán và cửa hàng tiện ích: Phù hợp với mục tiêu kiểm soát giao dịch, tài sản và hoạt động của nhân viên.
• Khu vực xung quanh cửa hàng: Camera ngoài trời có thể hỗ trợ phát hiện xâm nhập, phá hoại hoặc các sự cố xảy ra ngoài thời gian kinh doanh.
• Khu vực bể chứa: Có thể bố trí camera ở vị trí phù hợp để giám sát tổng thể. Tuy nhiên, thiết bị và phương án đi dây phải được xem xét theo phân vùng nguy hiểm và yêu cầu an toàn điện.

Các vị trí trên là khuyến nghị thiết kế hệ thống, không phải danh sách vị trí mà pháp luật hiện hành bắt buộc mọi cửa hàng phải lắp camera.

Camera cần đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật nào?

Không có một “tiêu chuẩn camera cây xăng” duy nhất quy định mọi cửa hàng phải dùng camera bao nhiêu megapixel hay phải lưu hình trong bao nhiêu ngày.

Việc lựa chọn nên dựa trên mục tiêu giám sát và đặc điểm mặt bằng.

• Độ phân giải: Nên lựa chọn theo khoảng cách quan sát. Camera nhìn toàn cảnh và camera nhận diện chi tiết không nhất thiết phải có cùng thông số.
• Khả năng quan sát ban đêm: Cần thiết đối với khu vực hoạt động 24/7 hoặc có yêu cầu giám sát ngoài giờ.
• WDR/chống ngược sáng: Hữu ích tại lối ra vào, khu vực có ánh sáng đèn mạnh hoặc chênh lệch sáng lớn giữa trong và ngoài.
• Góc quan sát: Không nên chỉ tăng góc rộng để giảm số lượng camera. Góc quá rộng có thể khiến đối tượng ở xa bị thu nhỏ, làm giảm giá trị của hình ảnh khi cần kiểm tra sự việc.
• Ghi hình liên tục: Nếu camera phục vụ truy xuất sự cố, hệ thống cần tính toán chế độ ghi và khả năng hoạt động ổn định.
• Lưu trữ: Dung lượng cần tính theo số camera, độ phân giải, tốc độ khung hình, phương thức nén và số ngày cần lưu.
• Chống bụi, nước: Camera ngoài trời cần lựa chọn thiết bị có mức bảo vệ phù hợp với vị trí lắp đặt và điều kiện môi trường.

Lưu ý về thiết bị điện trong môi trường cây xăng

Đây là phần đặc biệt quan trọng khi triển khai quy định lắp camera cây xăng. Cửa hàng xăng dầu có những khu vực có nguy cơ hình thành môi trường khí cháy nổ. QCVN 01:2020/BCT có quy định về phân vùng nguy hiểm và các yêu cầu đối với hệ thống điện tại cửa hàng. QCVN 07-6:2023/BXD cũng yêu cầu công nghệ và thiết bị của cửa hàng xăng dầu tuân thủ QCVN 01:2020/BCT.

Vì vậy, không thể áp dụng tư duy: “Camera IP thông thường dùng được ở văn phòng thì có thể mang ra lắp tại mọi vị trí trong cây xăng.”

Thiết kế cần xem xét:

• vị trí camera;
• vùng nguy hiểm tại vị trí đó;
• loại thiết bị;
• nguồn cấp điện;
• đường dây và phương án đi dây;
• thiết bị phụ trợ;
• phương án đấu nối;
• yêu cầu nối đất, bảo vệ và an toàn điện.

TCVN 5334:2007 cũng là tiêu chuẩn chuyên ngành về an toàn khi thiết kế, lắp đặt và sử dụng thiết bị điện trong môi trường dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ. Không nên tự gắn nhãn “camera chống cháy nổ” chỉ vì camera có vỏ kim loại hoặc có khả năng chống nước. Nếu thiết bị được yêu cầu sử dụng trong môi trường có nguy cơ cháy nổ, cần kiểm tra đúng đặc tính kỹ thuật và hồ sơ chứng minh của thiết bị.

Kết luận

Quy định lắp camera cây xăng hiện không đặt ra yêu cầu chung rằng mọi cửa hàng xăng dầu đều bắt buộc phải có camera. Tuy nhiên, khi triển khai thực tế, hệ thống cần được tính toán đồng bộ với mặt bằng, khu vực nguy hiểm, yêu cầu an toàn điện và mục tiêu giám sát. Nếu đang chuẩn bị xây dựng hoặc nâng cấp hệ thống camera cho cây xăng, Ánh Nhật Group có thể hỗ trợ khảo sát hiện trạng, tư vấn vị trí quan sát và lựa chọn giải pháp phù hợp với đặc thù công trình. Phương án được tính toán từ nhu cầu giám sát đến yêu cầu an toàn, giúp chủ đầu tư hạn chế điểm mù và tránh đầu tư thiết bị không phù hợp.